Mỗi thời đại đều đặt ra những yêu cầu mới đối với người gìn giữ mạng mạch chánh pháp. Nếu trước đây vị trụ trì chủ yếu là người lãnh đạo một trú xứ, thì ngày nay, vị trụ trì còn là người kiến tạo Tăng đoàn, kết nối cộng đồng và dẫn dắt Phật tử. Từ góc nhìn ấy, sáng 17/07/2026 (04/06/Bính Ngọ), tại khóa BDTT PL.2570, TT. Giác Hoàng – Ủy viên HĐTS, Phó Viện trưởng VNCPHVN, Phó Trưởng ban Văn hóa TƯGH, Chánh Thư ký Ban Thường trực GPHP, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Giáo dục Tăng Ni GĐ.III PGKS, đã khẳng định: “Muốn làm tròn vai trò trụ trì, trước hết phải xác lập đúng sứ mệnh, thực hiện trọn trách nhiệm và không ngừng hoàn thiện năng lực phụng sự”.

Với chủ đề “Sứ mệnh, trách nhiệm và năng lực phụng sự của vị trụ trì trong thời đại phát triển mới”, Thượng tọa nhận định, trước những chuyển biến của thời đại, điều người trụ trì cần quan tâm không chỉ là làm được bao nhiêu Phật sự, mà trước hết phải trả lời được ba câu hỏi căn bản: “Mình mang sứ mệnh gì? Phải gánh vác trách nhiệm nào? Và, cần trang bị những năng lực gì để phụng sự chánh pháp một cách bền vững?”

Trước hết, giải thích ý nghĩa của thuật ngữ “sứ mệnh”, hay “sứ mạng”, Thượng tọa chỉ rõ, nếu nhìn ở góc độ quản trị, một ngôi tự viện cũng có nhiều công việc tương tự một tổ chức xã hội. Tuy nhiên, điều làm nên sự khác biệt của vị trụ trì không nằm ở khả năng điều hành, bởi công việc ấy có thể được thực hiện tốt bởi nhiều người khác, còn điều không ai có thể thay thế chính là gìn giữ và tiếp nối mạng mạch chánh pháp. “Người trụ trì vì thế không chỉ bảo tồn một ngôi Tịnh xá, mà còn phải bảo tồn tinh thần tu học, lý tưởng giải thoát và bản sắc của Hệ phái PGKS theo tôn chỉ ‘Nối truyền Thích-ca Chánh pháp’ mà Đức Tổ sư Minh Đăng Quang đã khai sáng”, Thượng tọa khẳng định.

Nhắc lại lời Đức Phật khuyến tấn 60 vị A-la-hán đầu tiên: “Hãy ra đi vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc của chư thiên và loài người”, qua đó Thượng tọa cho rằng, đây cũng chính là sứ mệnh xuyên suốt của mọi thế hệ người trụ trì hôm nay.

Nếu sứ mệnh là lý tưởng thì trách nhiệm chính là sự hiện thực hóa lý tưởng ấy trong từng việc làm cụ thể. Theo Thượng tọa, trách nhiệm đầu tiên của người trụ trì không hướng ra bên ngoài, mà bắt đầu từ chính bản thân mình. Người đứng đầu một đạo tràng phải biết tự bảo hộ đời sống phạm hạnh, tự nuôi lớn đạo tâm và đạo lực, chỉ khi có khả năng tự giác, người ấy mới đủ điều kiện hướng dẫn người khác trên con đường tu học. Từ nền tảng ấy, vị trụ trì tiếp tục gánh vác trách nhiệm xây dựng Tăng đoàn, đào tạo thế hệ kế thừa và mở rộng các hoạt động hoằng pháp. Trong đó, Thượng tọa đặc biệt lưu ý: “Việc giáo hóa không chỉ diễn ra trên pháp tòa. Những dịp như lễ trai Tăng, tang lễ, hay các khóa tu… đều là cơ hội để gieo hạt giống chánh pháp vào lòng người. Chỉ cần một thời pháp ngắn về vô thường, nhân quả hay hiếu đạo cũng có thể trở thành nhân duyên chuyển hóa nhận thức của nhiều người”.

Song song với trách nhiệm đối với Tăng đoàn và Phật tử, người trụ trì còn phải có ý thức đối với Giáo hội và xã hội. TT. Giác Hoàng chỉ rõ: “Mỗi hoạt động của Tịnh xá cần gắn kết với Giáo đoàn, Hệ phái và Giáo hội, đồng thời, trong thời đại truyền thông số, hình ảnh của người xuất gia trên không gian mạng cũng tác động trực tiếp đến niềm tin của quần chúng đối với Tam bảo. Do đó, vị trụ trì càng cần phải ý thức được tầm ảnh hưởng của hình ảnh cá nhân trên không gian mạng”.

Nói về năng lực phụng sự, theo Thượng tọa Giác Hoàng, có sứ mệnh và trách nhiệm là chưa đủ, điều quyết định khả năng hoàn thành sứ mệnh ấy chính là năng lực phụng sự.

• Trước hết là năng lực tự tu học. Đây là nền tảng của mọi năng lực khác. Một vị trụ trì không ngừng học hỏi sẽ trưởng thành cả về đạo tâm lẫn đạo trí, từ đó mới có khả năng dìu dắt đại chúng.
• Tiếp đến là năng lực giáo dục và đào tạo. Người trụ trì không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải biết phát hiện nhân tài, đồng hành cùng đệ tử, khơi dậy cảm hứng học tập và từng bước xây dựng đội ngũ kế thừa. Theo Thượng tọa, một trong những biểu hiện của trí tuệ lãnh đạo là biết trao truyền trách nhiệm đúng thời điểm, để thế hệ trẻ có cơ hội trưởng thành và tiếp nối Phật sự.
• Đối với công tác hoằng pháp, Thượng tọa cho rằng người trụ trì cần thấu hiểu căn cơ của từng đối tượng. Ngôn ngữ sử dụng phải gần gũi, dễ hiểu, ví dụ minh họa cần sinh động, đồng thời biết vận dụng công nghệ và truyền thông như những phương tiện thiện xảo để đưa giáo pháp đến với đông đảo quần chúng.
• Trong bối cảnh xã hội phát triển nhanh, người trụ trì cũng cần trang bị năng lực quản trị tự viện một cách khoa học, từ hoạch định phương hướng, điều phối nhân sự, quản lý tài chính minh bạch cho đến phối hợp hài hòa với chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan.
• Đặc biệt, Thượng tọa dành nhiều tâm huyết nói về năng lực hội nhập. Theo Thượng tọa, hội nhập không đồng nghĩa với hòa tan. Người trụ trì phải biết thích ứng với sự vận động của xã hội nhưng vẫn giữ gìn những giá trị đặc trưng của Hệ phái Khất sĩ, từ oai nghi, lễ nghi, cách trì tụng đến tinh thần thanh bần và đời sống phạm hạnh. Chính những giá trị ấy tạo nên bản sắc riêng không thể thay thế của Hệ phái trong dòng chảy Phật giáo Việt Nam.

Khép lại buổi chia sẻ, TT. Giác Hoàng nhấn mạnh: “Gần 80 mươi năm hình thành và phát triển của Hệ phái PGKS là một dòng chảy quý báu được gây dựng bằng đạo hạnh và sự hy sinh của nhiều thế hệ Tôn đức. Người trụ trì hôm nay không chỉ thừa hưởng thành quả ấy mà còn mang trách nhiệm tiếp nối và làm cho dòng chảy ấy ngày càng trong sáng, bền vững hơn. Nếu thiếu tinh thần học hỏi, không chịu rèn luyện năng lực, hoặc xem nhẹ trách nhiệm của mình, vị trụ trì sẽ khó hoàn thành sứ mệnh mà Tổ Thầy giao phó, thậm chí vô tình làm suy giảm sức sống của đạo pháp.

Cuối lời, Thượng tọa một lần nữa khẳng định: “Muốn trở thành một vị trụ trì xứng đáng trong thời đại mới, trước hết phải không ngừng hoàn thiện chính mình, để từ đó phụng sự Tăng đoàn, phụng sự Giáo hội và phụng sự nhân sinh bằng cả trí tuệ, đạo hạnh và tâm nguyện tiếp nối chánh pháp”.

 

Một số hình ảnh được ghi nhận: