Thực hiện chuyến thăm và thuyết giảng tại Trường hạ Pháp viện Minh Đăng Quang (phường Bình Trưng, TP.HCM) nhân mùa ACKH PL.2570, sáng 04/06/2026 (19/05/Bính Ngọ), HT. Giác Nhân – Ủy viên HĐTS GHPGVN, Phó Trưởng ban Hướng dẫn Phật tử TƯGH, Tri sự Phó Thường trực GĐ.V PGKS, đã dành thời pháp thoại đầu tiên giảng giải Kinh số 83: "Kinh Trưởng lão Thượng Tôn Thụy Miên" thuộc kinh Trung A-Hàm.

Trước giờ thuyết giảng, đại diện sáu Giáo đoàn Hệ phái Khất sĩ đang an cư tại Pháp viện đã thành kính đảnh lễ, tác bạch cầu pháp và vấn an sức khỏe Hòa thượng. Trong lời đạo từ mở đầu, Hòa thượng ân cần thăm hỏi tình hình tu học của chư Tăng tại hạ trường, đồng thời nhắc nhở đại chúng cần trân quý từng ngày tháng tuổi trẻ để chuyên tâm tinh tấn học đạo, hành đạo và vun bồi đạo nghiệp.

HT. Giác Nhân nhấn mạnh: "Đời sống xuất gia phải được xây dựng trên nền tảng lý tưởng giải thoát cùng tinh thần trách nhiệm đối với sự nghiệp hoằng truyền chánh pháp. Người tu cần xác lập cho mình một hướng đi rõ ràng trong học tập và hành trì, lấy việc báo ân Tổ Thầy, phụng sự Đạo pháp làm lẽ sống cao quý". Với tất cả sự quan tâm và kỳ vọng dành cho thế hệ kế thừa, Hòa thượng ân cần khuyến tấn: "Phải thương Tổ Thầy, yêu Giáo pháp".

Bước vào nội dung chính của thời pháp, Hòa thượng giảng giải Kinh số 83 – Kinh Trưởng lão Thượng Tôn Thụy Miên một bản kinh đặc biệt trong Trung A-hàm ghi lại những lời giáo huấn sâu sắc của Đức Thế Tôn dành cho Tôn giả Đại Mục-kiền-liên khi Ngài bị hôn trầm, thụy miên trong lúc hành thiền.

Theo nội dung bài kinh, khi Đức Phật đang an trú tại nước Bà-kỳ-sấu, Ngài biết Tôn giả Đại Mục-kiền-liên đang tĩnh tọa một mình tại nước Ma-kiệt-đà nhưng bị cơn buồn ngủ chi phối. Với lòng từ bi của bậc Đạo Sư và năng lực thù thắng của một bậc Chánh Đẳng Giác, Đức Phật đã hiện đến trước mặt Tôn giả, chỉ dạy nhiều phương pháp thực tiễn nhằm giúp vượt qua trạng thái hôn trầm để tiếp tục tinh tấn trên con đường tu tập.

Qua phần phân tích của Hòa thượng, những lời dạy ấy không chỉ dành riêng cho Tôn giả Đại Mục-kiền-liên mà còn là kim chỉ nam quý báu cho tất cả những người thực hành đời sống phạm hạnh trong mọi thời đại.

Theo bài kinh, Đức Phật đã chỉ dạy nhiều phương pháp tuần tự để đối trị hôn trầm, thụy miên. Trước hết là điều phục tâm ý, không tiếp tục duy trì hay nuôi dưỡng những tư tưởng khiến tâm trở nên trì trệ, mờ tối. Khi nhận biết các dấu hiệu buồn ngủ khởi lên, hành giả cần khéo léo chuyển đổi đối tượng tâm thức để làm cho tâm được sáng suốt và tỉnh giác.

Tiếp đến là vận dụng giáo pháp bằng cách ôn tụng, ghi nhớ, suy tư và quán chiếu những điều đã học. Khi tâm được nuôi dưỡng bởi Chánh pháp, năng lượng tỉnh giác sẽ được khơi dậy.

Nếu vẫn chưa khắc phục được, hành giả có thể áp dụng các phương pháp tác động trực tiếp đến thân thể như xoa bóp hai tai, rửa mặt bằng nước lạnh hoặc làm mát cơ thể để tạo sự tỉnh táo.

Đức Phật cũng khuyên người tu nên thay đổi môi trường hành trì, bước ra khỏi nơi tĩnh tọa để nhìn ngắm bầu trời, bốn phương và các vì sao, từ đó làm mới cảm giác và phá vỡ trạng thái trì trệ của thân tâm.

Một phương pháp quan trọng khác được Đức Phật khuyến khích là kinh hành trong chánh niệm. Hành giả đi tới đi lui nơi đất trống, giữ gìn các căn, nhiếp tâm trên từng bước chân, giúp thân và tâm cùng vận hành trong sự tỉnh thức.

Theo Hòa thượng giảng giải, nếu những phương pháp trên vẫn chưa mang lại hiệu quả như mong muốn, hành giả tiếp tục ngồi thiền với tâm kiên trì, tinh tấn và không thối chuyển.

Cuối cùng, khi cơ thể thực sự cần nghỉ ngơi, Đức Phật cho phép vị Tỳ-kheo nằm nghiêng bên phải theo tư thế sư tử, hai chân chồng lên nhau, duy trì chánh niệm, chánh trí và tác ý rõ ràng về việc thức dậy để tiếp tục tu tập. Đây không phải là sự buông lung trong ngủ nghỉ mà là sự nghỉ ngơi trong tỉnh thức, nhằm phục hồi thân thể để tiếp tục hành trì.

Từ đó, Hòa thượng chỉ rõ: "Đức Phật không hề cực đoan phủ nhận nhu cầu nghỉ ngơi tự nhiên của thân thể, nhưng luôn dạy người tu phải làm chủ giấc ngủ, không để bản thân trở thành nô lệ của sự hưởng thụ và tâm giải đãi".

Bên cạnh nội dung đối trị hôn trầm, bài kinh còn đề cập đến những nguyên tắc căn bản trong đời sống của một vị xuất gia chân chánh. Hòa thượng đặc biệt lưu ý lời Phật dạy về việc tránh xa hí luận, hạn chế những cuộc trò chuyện vô ích khiến tâm tán loạn và đánh mất sự an tịnh nội tâm.

"Người tu cần yêu thích đời sống viễn ly, chọn nơi thanh vắng để hành trì, giữ gìn oai nghi trong mọi sinh hoạt hằng ngày. Khi đi khất thực phải đoạn trừ tâm mong cầu cung kính, lợi dưỡng; khi thuyết pháp cần lấy tâm từ bi và khiêm cung làm nền tảng, tuyệt đối tránh tranh luận hơn thua vì mọi sự tranh cãi đều dễ dẫn đến trạo cử và tổn giảm công đức tu tập", HT. Giác Nhân ban đạo từ khép lại thời pháp thoại.

 

Một số hình ảnh được ghi nhận: