Sự tồn tại của một ngôi già lam trong dòng chảy lịch sử hơn 2000 năm của Phật giáo chưa bao giờ được quyết định bởi mái ngói cao, hay tường thành rộng, mà được xác lập bởi có hay không sự rực sáng của ngọn đèn chánh pháp trong lòng người Phật tử. Tự viện có thể là nơi nương thân của Tăng chúng, nhưng nếu thiếu người gìn giữ đạo phong, thiếu đời sống phạm hạnh và tinh thần hoằng pháp, thì cơ sở vật chất dù nguy nga cũng chỉ còn là một kiến trúc tĩnh lặng. Bởi lẽ, trụ trì không phải là người giữ chùa, mà là người giữ đạo.

Chính từ tinh thần ấy, sáng 19/07/2026 (06/06/Bính Ngọ), trong khuôn khổ Khóa BDTT PL.2570 tại Pháp viện Minh Đăng Quang (phường Bình Trưng, TP.HCM), TT. Giác Nhẫn – Chánh Thư ký GĐ.V PGKS, thành viên Ban Thư ký khóa bồi dưỡng, đã có những chia sẻ xoay quanh chuyên đề “Tu học và hoằng pháp của vị trụ trì trong thời đại ngày nay”. Những chia sẻ được đúc kết từ kinh nghiệm thực tiễn, kết hợp giáo lý với đời sống, Thượng tọa đã phác họa nên hình ảnh người trụ trì vừa là hành giả tu học, vừa là nhà giáo dục, vừa là người kiến tạo một đạo tràng thanh tịnh và bền vững.

Lấy đạo hạnh làm gốc, Thượng tọa xác định, vị trụ trì không đơn thuần là người điều hành một cơ sở hành chính tôn giáo, mà là linh hồn tâm linh của đạo tràng, người giữ cho ngọn đèn chánh pháp luôn được thắp sáng tại địa phương. Theo Thượng tọa, sự hưng - suy của Phật pháp chưa bao giờ được quyết định bởi quy mô của ngôi chùa, mà được đo bằng giới đức, đạo hạnh và trí tuệ của người kế thừa. Từ đó, Thượng tọa nêu lên ba yếu tố hàm chứa đầy đủ tinh thần của người lãnh đạo tự viện: “Lấy đạo đức làm gốc, lễ nghĩa làm cành lá và giới luật làm tường rào. Ba yếu tố ấy bổ túc cho nhau để tạo nên sức sống của một đạo tràng. Bởi lẽ, đạo đức giúp cảm hóa lòng người, lễ nghĩa nuôi dưỡng sự hòa hợp, còn giới luật là hàng rào bảo vệ Tăng đoàn trước những biến động của thời đại. Vì vậy, người trụ trì quản lý đại chúng không phải bằng quyền lực, mà bằng uy đức của chính đời sống tu tập”, Thượng tọa khẳng định.

Bên cạnh đó, theo Thượng tọa, một vị trụ trì nếu chỉ chú trọng xây dựng cơ sở vật chất mà xem nhẹ giáo dục thì đạo tràng sẽ khó phát triển bền vững. Do đó, hoằng pháp cũng là yếu tố được Thượng tọa đề cập, cho rằng: “Không chỉ là những buổi thuyết giảng lớn, mà hoằng pháp nên bắt đầu từ việc xây dựng môi trường tu học thường xuyên cho cư sĩ”. Từ kinh nghiệm tại Tịnh xá Ngọc Cẩm (Hội An), nơi Thượng tọa trực tiếp đảm trách trụ trì, Thượng tọa đã chia sẻ về việc duy trì đều đặn các khóa Bát quan trai, khóa tu một ngày an lạc, khóa tu gieo duyên, các lớp giáo lý căn bản v.v… nhằm giúp Phật tử từng bước xây dựng chánh tín, thay thế niềm tin cảm tính bằng sự hiểu biết đúng đắn về giáo pháp. “Muốn đạo tràng lớn mạnh, trước hết phải làm cho Phật tử hiểu đạo. Bởi chỉ khi hiểu đạo, người cư sĩ mới có thể hộ trì Tam bảo bằng trí tuệ thay vì chỉ bằng cảm xúc”, TT. Giác Nhẫn khẳng định.

Song song đó, tinh thần lục hòa cũng được Thượng tọa nhấn mạnh như một nền tảng sinh hoạt của mọi Tịnh xá: “Một Tịnh xá đông người nhưng thiếu hòa hợp sẽ khó duy trì lâu dài. Ngược lại, một tập thể biết lắng nghe, biết tôn trọng và biết cùng nhau tu học sẽ trở thành mảnh đất màu mỡ để chánh pháp bén rễ”.

Ngoài ra, Thượng tọa đặc biệt dành lời nhắc nhở dành cho các vị trụ trì trẻ. Theo Thượng tọa, tuổi trẻ thường có nhiệt huyết, nhưng cũng dễ quyết định theo cảm tính. Vì vậy, trước những Phật sự quan trọng, người trụ trì cần biết lắng nghe đại chúng, tham khảo ý kiến các bậc Trưởng thượng và những người có kinh nghiệm trước khi đưa ra quyết định. “Lắng nghe không phải là thiếu bản lĩnh, mà là biểu hiện của trí tuệ và tinh thần vô ngã”, Thượng tọa nhận định. Bên cạnh đó, việc xây dựng kế hoạch Phật sự cho từng năm, chủ động trình với chính quyền địa phương cũng được Thượng tọa xem là một phương thức quản trị hiện đại, giúp các hoạt động như Phật đản, Vu Lan, Tết cổ truyền, hay các khóa tu… diễn ra thuận lợi, đúng pháp luật và nhận được sự hỗ trợ cần thiết từ địa phương.

Phần được đại chúng đặc biệt quan tâm là mô hình quản trị tại Tịnh xá Ngọc Cẩm, nơi Thượng tọa đã xây dựng hệ thống 16 tiểu ban chuyên trách, phân công rõ ràng từng lĩnh vực hoạt động. Tại khuôn khổ khóa BDTT lần này, Thượng tọa chia sẻ: “Người trụ trì không nên rơi vào tình trạng một người ôm quá nhiều việc, trăm người đứng xem. Muốn đạo tràng phát triển, cần biết phát huy trí tuệ tập thể. Những Phật tử có chuyên môn như giáo viên, cán bộ hành chính, bác sĩ, hay những người từng giữ chức vụ trong xã hội, đều có thể đảm nhận các công việc phù hợp như thư ký, truyền thông, tổ chức sự kiện, trai soạn, y tế, từ thiện, hương đăng, hướng dẫn gia đình Phật tử... Nhờ sự phân công có chọn lọc ấy, người trụ trì dĩ nhiên sẽ có thêm thời gian chuyên tâm vào việc tu học, hoằng pháp và chăm sóc đời sống tâm linh của Tăng chúng”.

Tuy nhiên, Thượng tọa cũng lưu ý, việc giao quyền không đồng nghĩa với buông lỏng. Người trụ trì vẫn phải thường xuyên quan sát, nhắc nhở và đặc biệt phải minh bạch tài chính, bởi niềm tin của Phật tử chính là tài sản quý giá nhất của một đạo tràng.

Khép lại phần trình bày, Thượng tọa đúc kết 10 phẩm chất cần có của vị trụ trì trong thời đại mới, trong đó nổi bật là giới đức, tâm khiêm hạ, tinh thần học hỏi, khả năng thuyết pháp và thân giáo. “Dù tiếp cận nhiều phương pháp tu học khác nhau, người Khất sĩ vẫn phải tuyệt đối trung thành với giới pháp và lý tưởng ‘Nối truyền Thích-ca Chánh pháp’ mà Đức Tổ sư Minh Đăng Quang đã khai sáng. Hội nhập để phát triển nhưng không đánh mất bản sắc, học hỏi để mở rộng trí tuệ nhưng không rời xa cội nguồn. Đó chính là con đường giúp Hệ phái vừa thích ứng với thời đại, vừa giữ vững căn cốt của truyền thống Khất sĩ”, Thượng tọa chỉ rõ.

Ở phần thảo luận, trước câu hỏi về cách giải quyết những bất đồng trong đạo tràng, Thượng tọa chia sẻ, người trụ trì phải giữ được bản lĩnh, chánh niệm và định hướng đúng đắn. Đối với những ý kiến chưa phù hợp, cần khéo léo thuyết phục, nếu chưa đủ duyên thì biết chờ đợi, tuyệt đối không để cảm xúc cá nhân dẫn dắt đại chúng.

Tiếp lời, TT. Giác Hoàng – Ủy viên HĐTS, Phó Viện trưởng VNCPHVN, Phó Trưởng ban Văn hóa TƯGH, Chánh Thư ký Ban Thường trực GPHP, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Giáo dục Tăng Ni GĐ.III PGKS, thành viên Ban Thư ký khóa học, nhấn mạnh thêm một tư tưởng đáng suy ngẫm: “Thờ Pháp bảo quan trọng hơn thờ cốt tượng, bởi kinh sách và giáo pháp mới là yếu tố nuôi dưỡng mạng mạch Phật pháp lâu dài. Một vị trụ trì nếu không có khả năng hoằng pháp thì đó là một thiếu sót lớn trong sứ mệnh được giao phó”.

Ban đạo từ khép lại buổi tham luận, HT. Giác Phùng – Giáo phẩm Hệ phái, Tri sự Phó Thường trực GĐ.III PGKS, Chứng minh khóa bồi dưỡng, nhắc nhở đại chúng gìn giữ tinh thần “sống chung tu học” và noi gương bản lĩnh của chư vị tiền bối đã dày công gây dựng Hệ phái. “Là người Khất sĩ ‘Nối truyền Thích-ca Chánh pháp’, chúng ta phải luôn ghi nhớ rằng, mọi phương tiện đều phải quy về mục đích tối hậu là nuôi lớn đời sống tu học và làm sáng tỏ Chánh pháp. Bởi suy cho cùng, điều còn lại sau mỗi công trình không phải là những ngôi Tịnh xá tráng lệ, mà là những con người biết sống bằng giới đức, hành bằng trí tuệ và phụng sự bằng tâm nguyện vị tha. Chỉ khi ấy, người trụ trì mới thật sự trở thành ngọn đèn soi sáng cho chính đạo tràng mà mình dẫn dắt”.

 

Một số hình ảnh được ghi nhận: