CHÀO MỪNG QUÝ VỊ ĐÃ GHÉ THĂM TRANG NHÀ. CHÚC QUÝ VỊ AN VUI VỚI PHÁP BẢO CAO QUÝ !


Thiền ngộ (Phần 3)

TẮC THỨ CHÍN: KHẾ NGỘ TỰ NGÃ

Mã Tổ truyền thừa được tám mươi bốn vị Đại tông sư, mỗi mỗi trong số họ đều thấu tỏ trời đất, quát gió gọi mây. Trong số nhiều huynh đệ đó, Ma Cốc Bảo Triệt khâm phục nhất là sư huynh Nam Tuyền Phổ Nguyện. Ngài đã từng đi theo Nam Tuyền Phổ Nguyện đến Trường An tham yết Quốc sư Huệ Trung, giữa đường bị một vòng tròn của Nam Tuyền mà quay lại; Họ cũng đã từng kết bạn đi Hàng Châu thăm viếng một vị Quốc sư khác là Kính Sơn Quốc Nhất, lại một phen ở nửa đường gặp phải một bà lão bán nước trà có kinh nghiệm tu luyện.

Hôm nay, Thiền sư Ma Cốc Bảo Triệt lại xách tích trượng ra ngoài hành cước.

Đầu tiên, Ngài đi đến phía Bắc phủ Kinh Triệu, tìm đến đạo tràng của một sư huynh đồng môn là Thiền sư Hoài Huy – chùa Chương Kính. Đi mấy ngàn dặm, khó khăn lắm mới gặp được sư huynh đã xa cách nhiều năm, thế mà chẳng chào hỏi gì, chỉ đi ba vòng quanh Thiền sàng của Thiền sư Chương Kính Hoài Huy, nện tích trượng xuống, đứng đó hồi lâu nhưng im lặng chẳng nói gì.

Các Thiền tăng thời xưa vân du tham học, một đôi giày cỏ đi khắp chốn tòng lâm trong thiên hạ, một cây tích trượng lượng hết Thiền nhân trong chín châu, chẳng qua cũng chỉ cần một việc khai ngộ kiến tánh này. Cho nên, hễ đến một nơi nào, đương nhiên họ phải biết rõ vị lão Hoà thượng đang ngồi cao cao trên thiền sàng có phải thật có pháp nhãn không. Đây gọi là ‘tân nghiệm chủ’ (khách nghiệm chủ), bạn có biết, năm đó Đại sư Vĩnh Gia Huyền Giác đến Tào Khê gặp Lục Tổ, cũng đã từng đi nhiễu bên phải ba vòng, dựng tích trượng mà đứng, để lại một giai thoại thiên thu ‘Nhất Túc Giác’ (xem Tùng Thư ‘Thiền Đông Thiền Tây’).

Thiền sư Chương Kính Hoài Huy nhìn ông gật gật đầu, nói: “Đúng rồi, đúng rồi”.

Ma Cốc lại cầm tích trượng xuống phía Nam, đi đến mấy ngàn dặm, từ ven sông Vị Hà ở Thiểm Tây đi đến bờ Trường Giang ở Trì Dương An Huy. Vì ở đó có Thiền viện Nam Tuyền do sư huynh Phổ Nguyện trú trì.

Trong phương trượng, Đại sư Nam Tuyền đang ngồi thiền. Lúc Ngài nghe có tiếng người đi vào nhà, từ từ mở mắt ra, Ngài không khỏi vừa kinh ngạc vừa mừng vui – Ngài nhìn thấy sư đệ với mình tình như thủ túc – Ma Cốc Bảo Triệt gió bụi dặm trường đến thăm. Ngài vừa muốn bước xuống thiền sàng đón tiếp nhưng Ma Cốc lại mặt mày rất nghiêm túc, đoan trang, bước tới trước một bước, đi quanh thiền sàng của Ngài ba vòng, khua khua tích trượng rồi đứng yên lặng.

Nam Tuyền thấy như vậy lắc đầu nói: “Không đúng, không đúng!”

Chúng ta nên biết rằng Ma Cốc lại mang câu nói ‘đúng rồi, đúng rồi’ của Thiền sư Chương Kính Hoài Huy mà đến, cho nên lúc đó Ngài liền nói Chương Kính nói đúng, sao Đại Hoà thượng lại nói không đúng?”

Nam Tuyền nói: “Chương Kính thì đúng, chỉ do ngươi không đúng, đây chỉ là sự chuyển động do sức gió, không phải xuất phát từ tự tánh, cuối cùng cũng không tránh khỏi sự tan hoại”.

Động tác mà Ma Cốc đã làm đều giống nhau, tại sao một người lại nói đúng, một người lại nói sai? Năm đó, Đại sư Hoằng Giác làm xong động tác này rồi, Lục Tổ Huệ Năng bảo rằng: “Một người xuất gia nên biết lễ nghi, bạn từ đâu đến mà lại ngạo mạn như thế?”.

Vì sao Lục Tổ nói Đại sư ngạo mạn? Đã không nói Ngài đúng, cũng không nói Ngài là không đúng, rốt cuộc thì như thế nào mới đúng?

Một lời nói khế hợp muôn kiếp làm cọc buộc lừa. Thật ra, đúng và sai vốn là những lời lẽ khế hợp với mặt mũi xưa nay, nhưng nó cũng giống như cái cọc gỗ buộc lừa. Nếu bạn chỉ tìm hiểu trên phương diện này mà không phải là do sở đắc từ tự tánh thì chính là bị chuyển do sức gió, há chỉ đem bản thân ra làm một con lừa ngu ngốc cột vào trong đó để ngàn năm cũng khó mà thoát khỏi.

Thiền tâm linh động, pháp không phải là định pháp, như tự chứng ngộ, tự khẳng định làm cho tự ngã thăng hoa.

Thiền sư Bảo Triệt sở dĩ được gọi là ‘Ma Cốc’ bởi vì lúc về già, Ngài trú trì tại núi Ma Cốc Bồ Châu (nay là phía Tây huyện Vĩnh Tế tỉnh Sơn Tây). Đó là vùng đất nằm bên bờ sông Hoàng Hà nơi giáp ranh của tỉnh Sơn Tây và Thiểm Tây. Trong lịch sử những cây cầu của thế giới có dự định kế hoạch xây dựng cây cầu nổi trên sông Hoàng Hà ở Vĩnh Tế mang ý nghĩa thời đại cũng cách chùa của Ngài không xa lắm.

Một năm nọ vào giữa mùa hè, một vị tăng hành cước đến Thiền viện Ma Cốc, thấy Thiền sư Ma Cốc Bảo Triệt đang phẩy quạt, nên hỏi: “tánh của gió thường trú, ở đâu cũng có, vì sao Hoà thượng lại phải quạt?”

Ma Cốc trả lời: “