Sáng 15/7/2025 (20/6/Ất Tỵ), HT. Minh Bửu – UVTT HĐTS, UVTT Ban Tăng sự TƯGH, Phó ban Ban Thường trực Giáo phẩm kiêm Trưởng ban Tăng sự Hệ phái PGKS, đã có buổi giảng thuyết giảng thứ 3 đến chư hành giả an cư tại trường hạ Pháp viện Minh Đăng Quang (P.Bình Trưng, TP.HCM), về chủ đề “Thiền đông độ”.

Đi vào buổi giảng, HT. Minh Bửu khơi mở về lịch sử truyền thừa và vai trò then chốt của Thiền Đông độ – từ Tổ Bồ-đề-đạt-ma đến Lục Tổ Huệ Năng – như một mạch nguồn tinh thần thâm hậu trong truyền thống Thiền Trung Hoa. Hòa thượng nhấn mạnh, chính những lời khai thị, những cuộc đối đáp “tâm truyền tâm” của chư Tổ là phương tiện giúp người học đạo thấy lại “bản lai diện mục”, tức khuôn mặt thật xưa nay của chính mình.

Hòa thượng chỉ rõ, nếu không thấy được tâm thể, thì người tu chỉ đang sống với cái “giả”: giả danh, giả tướng, giả hạnh, mà không thấy được cái thật nơi nội tâm. Từ đó, Hòa thượng đặt vấn đề: Nếu thân ngũ uẩn vốn là hư vọng, nếu việc xuất gia là để rũ bỏ ngã chấp, vậy liệu có xứng đáng để đánh đổi một chút kính ngưỡng, lợi dưỡng từ thế gian mà không tu tập thật nghĩa giải thoát? Một câu hỏi như đánh thẳng vào căn cơ người học đạo, nhắc nhở mỗi hành giả khi chưa thấy rõ tâm thì chưa thể an trú, chưa xác chứng thật tướng thì đừng vội nói đến chứng đắc.

Dẫn lời của Ngài Lục Tổ Huệ Năng: “Khi tâm còn mê thì phước nào cứu nổi”, Hòa thượng làm sáng tỏ thêm những phước báu như trường thọ, giàu sang, dung sắc… của nhân thiên, tuy là kết quả thiện nghiệp, nhưng vẫn thuộc về phước hữu lậu, không thể giúp người thoát khỏi sanh tử nếu tâm còn u mê, còn khởi ái dục, còn vướng trong vọng tưởng.

Theo đó, người học đạo nếu không quay về kiểm nghiệm lại nội tâm, không nhận rõ chân tâm bản tánh, thì dù có học rộng biết nhiều, cũng chỉ là “vẻ bề ngoài”, chỉ là “cành lá”. Như Đức Tổ sư Minh Đăng Quang từng dạy: “Lìa cha mẹ, bỏ nhà cửa đặng nhập đạo, một lòng quyết chí học hỏi cho rõ chân tâm, bổn tánh và hiểu thấu pháp vô vi của Phật, tức là thành một vị Tu Đà Hườn”.

Cũng trong khuôn khổ bài giảng, HT. Minh Bửu kể lại giai thoại về sự tranh giành y bát giữa Ngài Huệ Minh và Ngài Lục Tổ Huệ Năng. Qua đó khẳng định: “Y bát là tín vật truyền thừa, nhưng tâm mong cầu danh vọng, quyền uy để được tôn xưng là Tổ thì hoàn toàn trái ngược với tinh thần Thiền tông. Việc ‘kiến tánh’ không liên quan đến tri thức, học vị, hay sự thông minh thế gian, mà là sự thấy rõ tâm mình, sáng suốt nhận ra Phật tánh vốn sẵn nơi tự thể”.

Từ đó, Hòa thượng nhắc lại hình ảnh Tổ Huệ Khả trong giai thoại cảm động rằng, vì cầu đạo mà chặt tay dâng Tổ Bồ-đề-đạt-ma, thể hiện tâm chí thành chí thiết, xả thân cầu pháp. Một hành động mang tính biểu tượng cho sự buông bỏ bản ngã tận cùng, vượt thoát mọi sợ hãi, để bước vào dòng Thánh quả.

HT. Minh Bửu tiếp tục dẫn dắt đại chúng quán chiếu về yếu nghĩa “thể vô sanh” – bản giác vốn hằng hữu nơi mỗi người, không phải do tu mới có, nhưng nhờ tu mà lặng vọng, thể hiện được bản giác ấy trong đời sống hiện tiền. Hòa thượng chỉ rõ, người tu hành là người thấy lại Phật tánh nơi chính mình, như lời dạy của Đức Tổ sư trong Chơn lý “Phật tánh”: “Người tu bao giờ cũng thấy lại Phật tánh nơi chính mình”.

Để sống được với bản giác ấy, theo Hòa thượng, người tu cần dũng mãnh vượt qua ngã chấp, không mong cầu phước báu hữu lậu, không bị vướng trong “trầm không trệ tịch”, tức là lối tu buông xuôi, trụ trong cái tịch mà không soi sáng. Đạo là thường biết, thường tỉnh, chứ không phải an trụ trong cái vắng lặng để rồi chìm trong tịch diệt giả tạm.

Khép lại thời pháp, HT. Minh Bửu ân cần nhắc nhở chư hành giả: “Phải khám phá được hành tung của cái tôi thì mới mong bước vào dòng chảy của bậc Thánh”. Người tu không phải để cầu danh, cầu phước mà là để phá ngã, diệt vọng, thấy lại tâm mình. Có như thế, con đường giác ngộ mới thực sự mở ra, không chỉ là lời nói, mà là chứng nghiệm chân thật từ bên trong.

Chia sẻ với thân hữu:

In bài viết: