Trong không khí trang nghiêm nơi trường hạ Pháp viện Minh Đăng Quang (P.Bình Trưng, TP.HCM), sáng 18/7/2025 (24/6/Ất Tỵ),  HT. Minh Ngạn – Phó ban Tri sự kiêm Trưởng ban Kiểm soát Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Đồng Nai, Trưởng ban Hoằng pháp Hệ phái Khất sĩ, đã có buổi thuyết giảng thứ 3 đến chư hành giả an cư.

Buổi pháp thoại được HT. Minh Ngạn trình bày với đề tài “Từ bi và Nhân cách”, dựa trên những nội dung trọng tâm được trích lược và triển khai từ tác phẩm “Compassion and Individual” của Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14. Tác phẩm này không chỉ là một cẩm nang đạo đức cá nhân, mà còn là một ánh sáng dẫn đường cho hành giả trên tiến trình trưởng dưỡng tâm từ và hoàn thiện nhân cách đạo Phật.

Hòa thượng dẫn lời dạy của Đức Đạt Lai Lạt Ma để làm rõ, giận dữ và thù hằn không phải là bản chất cố định nơi con người. Nhiều người lầm tưởng rằng tâm từ bị lấn át bởi giận dữ vốn tồn tại thường trực, nhưng thực chất, sân hận chỉ là hiện tượng nhất thời, phát khởi khi có đủ duyên bất như ý. Trong đời sống thường nhật, chúng ta luôn mong cầu bình yên và hạnh phúc; không ai muốn chìm đắm trong trạng thái nóng giận triền miên.

Hòa thượng nhấn mạnh rằng sân hận tựa như làn sóng thoáng qua, sẽ nguội dần nếu không bị tiếp tục nuôi dưỡng: “Khi ta chưa tu hoặc chưa tu vững thì sự nỗi giận là điều bình thường, chỉ trong phút chốc, hay kéo dài thêm nhiều phút, chỉ là nhất thời. Thời gian chúng ta sống bình thường rất nhiều, cơn sân hận chỉ là thoáng qua không bao giờ ở lâu, không ai muốn nóng nảy, mà chỉ muốn sống bình an, hạnh phúc. Sân hận chỉ xảy ra trong một vài duyên nào đó rồi nguội lần”.

Dẫn nhập sâu hơn vào nguyên nhân khởi sinh sân hận, HT. Minh Ngạn phân tích rằng chính thái độ xem bản thân là trung tâm, sự cố chấp vào “ngã”, là cội rễ làm chướng ngại lòng từ. Khi cái tôi quá lớn, tâm không chấp nhận được nghịch cảnh, đủ duyên bất như ý thì dễ dàng nổi sân. Dẫn chứng lời Đức Đạt Lai Lạt Ma, Hòa thượng chia sẻ rằng: “Tất cả chúng ta đều có bản tánh bẩm sinh tự cho mình là trung tâm, điều đó đã ngăn cản lòng từ của ta đối với người khác”.

Minh họa cho sự hành trì và thực chứng từ bi, Hòa thượng kể lại câu chuyện về Ngài Xá Lợi Phất, bậc đại trí trong Tăng đoàn Đức Phật, từng bị vu khống, hiềm khích. Song, tâm của Ngài lại thản nhiên như đất, nước, gió, lửa – không khởi phân biệt với sự bẩn dơ hay sạch đẹp, không buồn phiền hay oán trách, mà bình thản vượt qua. Hình ảnh ấy chính là tấm gương lớn cho hành giả tu tập vượt thoát khỏi sự phản ứng cảm tính khi đối diện những điều bất như ý.

Hòa thượng đặc biệt nhấn mạnh phương pháp phát khởi tâm từ bằng cách trực diện với hai chướng ngại lớn nhất: sân hận và oán ghét, bằng trích dẫn lời Đức Đạt Lai Lạt Ma: “Chúng ta nên bắt đầu bằng cách cởi bỏ những chướng ngại lớn nhất của lòng từ là sân hận và oán ghét”. Qua đó, Hòa thượng nhận định, trong đời sống hằng ngày, không ai muốn thân cận với những người thường sân giận, thô lỗ, bởi năng lượng tiêu cực ấy khiến người khác e ngại và xa lánh.

Từ đó, HT. Minh Ngạn khuyến khích đại chúng thực tập sự nhẫn nại, khiêm cung, từ tốn, những phẩm hạnh giúp hóa giải dần tâm sân. Hòa thượng chỉ rõ: “Đức Đạt Lai Lạt Ma nói: ‘Năng lực chế ngự này không chỉ xuất phát từ thái độ từ bi mà còn phát khởi từ lý trí và lòng kiên nhẫn. Đây là loại thuốc giải độc mạnh nhất để đối trị sân hận’. Chính từ bi là sức mạnh chân thật, không ồn ào mà vô cùng vững chãi. Những ai dễ nổi giận, không phải là biểu hiện của sức mạnh mà chính là dấu hiệu của sự bất an và yếu đuối nội tâm”.

Để minh họa cho tâm thế an nhiên trước nghịch cảnh, HT. Minh Ngạn dẫn lại câu chuyện “Thế à” trong tập Góp nhặt cát đá. Câu chuyện ngắn gọn nhưng thâm thúy, giúp người nghe quán chiếu được sức mạnh của tâm bình thản trước mọi biến cố. Theo Hòa thượng, cuộc đời vốn dĩ không thể dẹp hết mọi gai góc, nhưng nếu biết tu tập, hành giả có thể tự trang bị cho mình “đôi giày” của chánh niệm và tuệ giác để vững bước vượt qua mọi thử thách, tránh đi cát, đá, gai góc dưới chân.

Đặc biệt, Hòa thượng nhắc lại lời dạy rất thực tế nhưng đầy chất liệu tu tập của Đức Đạt Lai Lạt Ma: “Nếu chúng ta muốn học hỏi, chúng ta nên xem kẻ thù kia là người thầy tốt nhất của mình”. “Đây là lời dạy mang giá trị chuyển hóa sâu sắc. Những ai gây khó khăn cho ta chính là những bài kiểm tra sống động, giúp ta thấy rõ trình độ tu dưỡng của mình ra sao. Cũng như Đức Phật, nếu không có ma quân ba tuần, thì con đường giác ngộ, chứng đạt giải thoát vượt qua sự cám dỗ của ái dục, đâu dễ xác chứng được sự vững chãi và trí tuệ siêu việt của Ngài”, Hòa thượng khẳng định.

Khép lại thời pháp, HT. Minh Ngạn đã để lại một lời sách tấn sâu sắc: “Dầu tất cả sinh vật trên trái đất là kẻ thù của bạn, nhưng không thể đưa bạn vào địa ngục. Chính tâm hành phiền não sân hận của mình mới đưa mình vào địa ngục tức thời”. Đây chính là lời cảnh tỉnh và cũng là kim chỉ nam cho tất cả hành giả đang trên con đường chuyển hóa nội tâm và hướng đến giác ngộ, giải thoát.

 

Một số hình ảnh được ghi nhận:

 

 

Chia sẻ với thân hữu:

In bài viết: