(Cuộc trao đổi giữa Hoà thượng Giác Toàn và Đuốc Sen)

Một năm với nhiều Phật sự lại sắp trôi qua. Điểm lại vài nét sinh hoạt trong năm để đánh dấu một thời điểm, một giai đoạn không bao giờ lập lại. Năm 2010 là năm có nhiều sự kiện trọng đại của đất nước, năm có nhiều sự kiện lớn của Giáo hội và năm có nhiều sự kiện đặc biệt, hy hữu đối với Hoà thượng Giác Toàn. Ban biên soạn tập san hoan hỷ với những thành tựu đáng quý đó, và đã có cuộc trao đổi với Hoà thượng. Xin lược ghi lại đôi dòng cảm xúc, nhận thức, cách nhìn của người trao đổi, và tâm sự, cách thể hiện của Hoà thượng.

1. Được biết ngày 3 tháng 3 năm 2010, Hoà thượng với tư cách là Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương GHPGVN làm trưởng đoàn Giáo hội Phật giáo Việt Nam đi cung thỉnh Xá Lợi Phật từ Bồ Đề Đạo Tràng - Ấn Độ về Việt Nam do Chủ tịch Phật giáo thế giới tại Ấn Độ kính tặng cho Phó chủ tịch nước CHXHCNVN là bà Nguyễn Thị Doan nhân chuyến viếng thăm chính thức nước Cộng Hoà Ấn Độ năm 2009. Đây là chuyến đi mà kỷ lục được xác lập nhiều nhất trong một sự kiện, đó là: 1. Kỷ lục về chuyến bay đến Bồ Đề Đạo Tràng đi và về trong ngày; 2. Kỷ lục về lần đầu tiên thuê một chuyên cơ rước Xá Lợi Phật từ Ấn Độ về; 3. Kỷ lục về số Tăng Ni Phật tử tham gia chuyến đi nước ngoài rước Xá Lợi Phật (gồm 100 vị Tăng Ni, 50 Phật tử và đông đảo phóng viên báo chí). Nhân sự kiện vị tằng hữu này, xin Hoà thượng cho biết cảm xúc của Hoà thượng khi được tiếp nhận Ngọc Phật Xá Lợi do Hiệp hội Phật giáo thế giới trao tặng.

HT. Giác Toàn: Trong kinh tạng Pali và A Hàm, đức Phật có dạy trong đời một vị Tỳ- kheo làm thế nào được một lần đi chiêm bái bốn thắng tích của đức Phật (nơi đức Phật đản sinh, thành đạo, chuyển pháp luân và nhập Niết-bàn) đã là một thắng duyên hy hữu. Thừa hưởng ân đức của đức Từ Phụ, tôi đã được đến chiêm bái và đảnh lễ cội Bồ-đề và ngôi tháp Đại Giác, nơi đức Phật thành đạo. Lần nầy là lần thứ 5 (4 lần trước vào năm 1993, 2000, 2004, 2006). Mỗi lần, tôi đều đi nhiễu quanh tháp 3 vòng, đảnh lễ cội Bồ-đề, ngôi tháp Đại Giác và ngồi tịnh tâm từ 30 đến 60 phút, tùy thời gian cho phép để cảm nhận và thọ nhận niềm an lạc, hạnh phúc sâu thẳm trong tâm hồn. Lần nầy, được ân đức Phật ban cho, được Giáo hội và đại chúng trao cho một trách nhiệm thiêng liêng cùng chư tôn đức Giáo phẩm (TT. Thích Thanh Nhiễu, TT. Thích Gia Quang - VP1, quý HT. Thích Như Niệm, HT. Thích Thiện Tánh, HT. Thích Thiện Pháp - VP2) và nhiều vị Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức, Tăng Ni đại diện các cấp Giáo hội, một số tỉnh, thành, v.v…) đến Bồ-đề Đạo Tràng để thỉnh ngọc Xá-lợi Phật và Thánh tăng do bà Phó chủ tịch nước cúng dường lại cho GHPGVN thỉnh về thờ tại chùa Bái Đính - Ninh Bình là một niềm hạnh phúc vô biên đối với chúng tôi. Trước đó, đoàn đã ngồi thiền tịnh tâm 30 phút, sau đó tụng một thời kinh cầu nguyện cho thế giới hòa bình, nhân sinh an lạc. Khi đón nhận ngọc Xá-lợi Phật và Thánh Tăng, tôi đã tràn dâng cảm xúc trong lòng và nghĩ rằng ngày xưa từ cội Bồ-đề nầy, đức Phật thành đạo và sau đó giáo pháp đức Phật lan tỏa khắp thế giới ta-bà. Ngày nay, cũng từ cội Bồ-đề nầy, tôi nghĩ dòng suối tuệ giác của đức Phật cũng nhất định sẽ lan tỏa trên khắp quê hương Việt Nam, thâm nhập lòng người và người người đều được thọ nhận niềm an lạc, hạnh phúc vô biên của chánh pháp.

2. Được biết ngày 8 tháng 5 năm 2010, Hoà thượng được trường Đại học Mahachulalongkorn cấp phát bằng Tiến sĩ Danh dự Phật học. Việc trao bằng tiến sĩ danh dự này, đối với những ai có khả năng và đạo lực là việc bình thường, chẳng có gì đáng bận tâm. Nhưng đối với thế hệ đệ tử học trò, là những người đang tu học, nó là niềm vui lớn khi nghĩ về vị thầy của mình, có thể là niềm khích lệ rất tích cực đối với những ai đang phấn đấu học hỏi. Và ở một góc độ khác, nó biểu hiện sự thành công của một bậc Tôn túc trong sự nghiệp hoằng pháp độ sanh. Với vinh dự này, Hoà thượng đã góp phần cho Học viện Phật giáo Việt Nam trở thành một trong những trường có nhiều vị đạt tiến sĩ danh dự nhất Việt Nam. Xin Hoà thượng hoan hỷ cho chúng con biết thêm về sự kiện này.

HT. Giác Toàn: Đất nước Việt Nam chúng ta trải qua hàng trăm năm chiến tranh gian khổ. Nay đất nước được hòa bình độc lập, các mặt sinh hoạt trong xã hội lần lượt được tái lập dần dần, ổn định và phát triển. Phật giáo Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, do vậy về lĩnh vực hoằng pháp lợi sanh, những gì làm cho Phật pháp tươi nhuận, góp phần phụng sự tổ quốc quê hương thì chư tôn đức Giáo phẩm quan tâm thực hiện. Chính trong quá trình thực hiện, những gian nan, thử thách trong lao động sẽ trở thành những thành quả trong cuộc sống. Bằng Tiến sĩ danh dự là sự xác nhận những thành tựu tinh thần về các lĩnh vực liên hệ do con người tạo nên. Cụ thể, năm 1995 Đại lão HT. Thích Minh Châu – Viên trưởng sáng lập Học viện Phật giáo Việt Nam được Đại học Mahachulalongkorn Hoàng gia Thái Lan trao tặng bằng Tiến sĩ danh dự Phật học về công đức phiên dịch kinh tạng Pali sang tiếng việt; năm 2008, HT. Thích Trí Quảng – Hoà thượng Viện trưởng đương kim Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM được trao tặng bằng tiến sĩ danh dự Phật học về công tác hoằng pháp; năm 2009 và 2010 HT. Thích Thiện Nhơn và chúng tôi được trao tặng bằng Tiến sĩ danh dự Phật học về công tác hoằng pháp và giáo dục; Cùng thời với chúng tôi có GS. Lê Mạnh Thát được trao tặng bằng tiến sĩ danh dự về Triết học Phật giáo. Cuối năm 2010, ĐĐ. Thích Nhật Từ được trường Đại học Mahamakut - Thái Lan trao tặng bằng Tiến sĩ danh dự Phật học về những đóng góp to lớn cho Phật giáo thế giới và Phật giáo Thái Lan.

Dòng thời gian luôn trôi qua. Những đóng góp, những thành tựu về mọi lĩnh vực cho đạo, cho đời đều được ghi nhận. Mong rằng, các thế hệ Tăng Ni và Phật tử sẽ có nhiều đóng góp vượt bậc hơn nữa cho niềm an lạc, hạnh phúc nhân sinh trong cuộc sống.

3. Từ những ngày đầu mùa Phật đản (9-13 /4 âm lịch), Hoà thượng được Trung ương Giáo hội và Hoà thượng Thích Trí Quảng - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội PGVN, Trưởng ban Phật giáo quốc tế, cử làm Trưởng đoàn Phật giáo Việt Nam dự Đại lễ Phật đản Liên Hiệp Quốc tại Bangkok, Thái Lan. Hoà thượng có thể cho chúng con biết khái quát về tổ chức Phật đản năm nay như thế nào so với những năm trước và đặc biệt so với việc tổ chức lễ Vesak Liên Hiệp Quốc tổ chức tại Mỹ Đình - Hà Nội năm 2008 của chúng ta?

HT. Giác Toàn: Truyền thống tổ chức Đại lễ Phật đản hàng năm là truyền thống vốn có lâu đời tại các nước Phật giáo, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, mãi đến năm 1999 thì tổ chức Liên Hợp Quốc mới có quyết định công nhận và đứng ra tổ chức hàng năm tại trụ sở Liên Hợp Quốc. Đến năm 2004, văn phòng Liên Hợp Quốc khu vực châu Á tại Bangkok - Thái Lan đã vận động và hỗ trợ Phật giáo Thái Lan đứng ra tổ chức Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc cho các nước đến dự. Năm đầu có 24 nước tham dự. Sau đó, mỗi năm tăng dần lên, Phật giáo Thái Lan đã tổ chức liên tục 4 năm (từ 2004 đến 2007) đã có 62 nước tham dự. Đến năm 2008, Việt Nam đăng cai tổ chức, vì là lần đầu tiên nên tại Hội trường chính là Trung tâm Hội nghị Quốc gia tại Mỹ Đình - Hà Nội - Việt Nam đã tăng lên hơn 70 nước tham dự. Với sự ủng hộ và tận tình giúp đỡ của Chính phủ, Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc 2008 đã ảnh hưởng sâu rộng, chẳng những tại Hà Nội, TP. HCM, Hải Phòng, Ninh Bình, Thừa Thiên- Huế mà còn lan rộng ra khắp các tỉnh, thành trong cả nước. Đây là một dấu ấn khó phai trong lòng Tăng Ni, Phật tử Việt Nam. Hai năm tiếp sau đó là 2009 và 2010 vì không có nước khác đăng cai nên Đại lễ vẫn được tổ chức tại Bangkok - Thái Lan. Riêng năm 2010, do tình hình bất ổn về chính trị tại Thái Lan nên số nước và đại biểu đến tham dự có phần giới hạn hơn, lần nầy có khoảng 25 nước đến tham dự.

4. Vào 28/8/2010, Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM phối hợp với Hội nghiên cứu và giảng dạy văn học TP. HCM đồng tổ chức hội thảo “Văn học Phật giáo với 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội”. Hội thảo được tổ chức tại Resort Phương Nam tỉnh Bình Dương để hướng đến Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Trong hội thảo này, Hoà thượng được đề cử với vai trò đồng Trưởng ban tổ chức. Hội thảo đã thu hút hơn 300 học giả, các nhà nghiên cứu trong nước và ngoài nước. Xin Hoà thượng cho biết về kết quả, lợi ích thiết thực của hội thảo này.

HT. Giác Toàn: Hơn 3 tháng chuẩn bị, làm việc và liên kết với hàng trăm nhà nghiên cứu, các giảng viên tại Học viện cũng như Hội nghiên cứu & Giảng dạy văn học TP. HCM, chúng tôi đã cho ra mắt bạn đọc tuyển tập Văn học Phật giáo với 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Sách dày 838 trang, khổ 16x24cm. Tuyển tập đã đem lại nguồn cảm hứng cho bạn đọc về Thăng Long – Hà Nội và hiện nay sách là nguồn tư liệu quý đối với những ai nghiên cứu về lịch sử, di tích, kiến trúc, văn hoá, nghệ thuật, … về Thăng Long – Hà Nội. Ngoài ra, Ban tổ chức chúng tôi rút ra được bảy bài học lịch sử về 1.000 năm Thăng Long, đó là (1) Bài học về sự phát triển đất nước, (2) Bài học về bảo vệ đất nước, (3) Bài học về ngoại giao quốc tế, (4) Bài học về khoan dung tôn giáo, (5) Bài học về dân chủ, (6) Bài học về chính trị minh triết, và (7) Bài học về sự đồng hành. Ngoài những bài học nêu trên, Ban tổ chức hội thảo đã xin được đề nghị lên Chính phủ và các cơ quan chức năng: (1) Dựng thêm tượng anh hùng, danh nhân và dùng tên của họ để đặt tên đường; (2) Có chính sách thích hợp để phát triển Phật học, trước mắt nên cấp mã đào tạo cho ngành Phật học; và (3) Hợp tác song phương trong giáo dục. Bài học được rút ra, còn thực hiện được bao nhiêu tuỳ theo vào khả năng nhận thức của mỗi người và cộng đồng. Tương tự, đề nghị sau hội thảo được đề ra, có thực hiện được hay không còn tuỳ thuộc vào nhân duyên nữa.

5. Hội thảo quốc tế 2 năm một lần được tổ chức lần thứ 6 với chủ đề: “Thiền định Phật giáo: văn bản, truyền thống và hành trì” (Buddhist Meditation: Texts, traditions and practice” diễn ra từ 3 - 5 /9/ 2010 tại Hội trường Trung tâm Phật học Somaiya, Bombay. Hội thảo do Trung tâm Phật học K. J. Somaiya (K. J. Somaiya Centre for Buddhist Studies), Mombai - Ấn Độ tổ chức cùng với 4 cơ quan khác: (1) Hiệp hội Ấn Độ về các mối quan hệ văn hóa (Indian Council for Cultural Relations) – cơ quan cấp học bổng cho các sinh viên khối châu Á và châu Phi lớn nhất ở Ấn Độ, (2) Trường Đại học Nalanda (Nava Nalanda Mahavihara), (3) Học viện Phật giáo Việt Nam (Vietnam Buddhist University), (4) Phân khoa Triết học và Pali tại Mumbai (Department of Philosophy and Pali) đồng tổ chức.

Phái đoàn Việt Nam đi dự hội thảo, được biết là lần đầu tại trung tâm này, với tư cách là đơn vị đồng tổ chức, và Hoà thượng là trưởng phái đoàn Học viện Phật giáo Việt Nam (đoàn gồm: TT. Bửu Chánh, ĐĐ. Nhật Từ, ĐĐ. Giác Hoàng và SC. Tịnh Vân) với sự tham dự của hàng trăm học giả lỗi lạc trên khắp thế giới, đặc biệt là những nước có nhiều thiền sư và nhiều hành giả tu tập thiền định như Miến Điện, Thái Lan, Ấn Độ. Vậy, Hoà thượng có suy nghĩ gì về khuynh hướng học thuật của Trung tâm này và khuynh hướng học - tu của Phật giáo Việt Nam và thế giới ngày nay?

HT. Giác Toàn: Mức độ, quy mô tổ chức (với 5 đơn vị tham gia tổ chức) và chủ đề hội thảo đã cho chúng ta thấy tầm quan trọng và nhu cầu tìm hiểu đạo Phật nói chung, thiền học nói riêng trong xu thế hội nhập và phát triển của thế giới ngày nay.

Tại cuộc hội thảo, giá trị văn học Phật giáo nói chung, đặc biệt là kinh tạng Pali được khẳng định và đề cao. Rất nhiều ý kiến của các học giả đề nghị các trường Đại học Phật giáo tại Ấn Độ và trên thế giới cần có kế hoạch cụ thể để phục hồi và phát triển tạng kinh Pali và thiền học Phật giáo, bao gồm cả nghiên cứu, ứng dụng và hành trì nhằm khẳng định giá trị của Phật giáo trong việc xây dựng hòa bình bền vững cho nhân loại ngày nay. Điều tất nhiên là Phật giáo Việt Nam rất cần nên tiếp cận, nhằm đẩy mạnh tính năng động tích cực của Phật giáo Việt Nam, góp phần cho xu hướng phát triển cộng đồng.

6. Ấn phẩm “Hương thiền ngàn năm” là bản dịch thơ thiền Phật giáo thời Lý -Trần với số câu chưa từng có trong làng văn học Phật giáo Việt Nam - 2783 câu dưới thể loại lục bát. Số câu đó chỉ đứng sau tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du – 3254 câu. “Hương thiền ngàn năm” là tác phẩm gây sự chú ý đối với giới truyền thông đại chúng trong giai đoạn diễn ra sự kiện 1.000 năm Thăng Long. Chúng con hết sức ngạc nhiên, thán phục cho thành quả không ngờ này. Ấn phẩm dày gần 700 trang, giấy couché 100, in 2 màu, khổ 16 x 24 và trong đợt xuất bản đầu tiên đã là 15.000 bản để làm quà tặng cho cả nước, chứng tỏ nó có một vị trí xứng đáng thực sự trong giới nghiên cứu, học thuật, những nhà yêu thơ văn thời Lý-Trần và cả những người ủng hộ, quý kính Hoà thượng. Vì lý do gì mà Hoà thượng thực hiện được và cho in với số lượng lớn như vậy ?

HT. Giác Toàn: Trước ngày diễn ra Đại lễ, mỗi ngày theo dõi báo đài, ắt hẳn chúng ta cảm nhận được tính thiêng liêng tột cùng của việc tổ chức Đại lễ Kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội với quy mô cấp nhà nước của chính phủ. Mỗi bản tin, mỗi dòng chữ như thôi thúc tôi, mình phải làm một điều gì đó thật ý nghĩa của thế hệ con cháu dâng lên cúng dường, tưởng niệm các thế hệ tiền bối, cha ông. Đặc biệt là các vị thiền sư đã gắn kết với tổ quốc quê hương làm rạng rỡ Phật giáo thời đại Lý – Trần. Do vậy tự thâm tâm, tôi nghĩ những ý tưởng đẹp qua các bài thơ thiền của các thiền sư thời Lý – Trần cần nên được khắc đậm và giới thiệu rộng rãi trong quần chúng, nhất là trong Tăng Ni, Phật tử. Cho nên, với cảm nhận chủ quan, nếu có nguồn ủng hộ tài chánh dồi dào hơn thì chúng ta không dừng ở 15 đến 20 nghìn mà còn nhiều hơn nữa. Ba, bốn, năm mươi hay hàng trăm nghìn bản thì sẽ lợi ích vô vàn. Bởi người xưa đã từng nói: “Thiên kim dĩ đắc, hảo ngữ nan cầu” (ngàn vàng dễ được, lời hay khó tìm”, nhất là lời thiền càng khó được nghe hơn.

Vào ngày 19/9/2010 tại toà soạn báo Giác Ngộ, Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam - VIETKINGS trân trọng xác lập danh hiệu Người chuyển thể thơ văn các thiền sư Lý - Trần sang thơ lục bát nhiều nhất và luật sư Nguyễn Văn Viễn đã thay mặt Hội đồng tư vấn của Trung tâm trao tặng giấy xác lập và cúp lưu niệm kỷ lục cho tác giả trong buổi giới thiệu dịch phẩm. Có lẽ đây đúng là sự kiện “Ngàn năm còn mãi câu thơ/ Ngàn năm còn mãi niềm mơ… đẹp, hiền/ Ngàn năm dấu ấn hiện tiền / Ngàn năm hương sắc diệu huyền non sông.” Hoà thượng cảm nhận như thế nào khi được đóng góp vào kho tàng văn học Việt Nam một tác phẩm có giá trị như vậy?

HT. Giác Toàn: Đức Phật từng dạy: “Tâm hiếu là tâm Phật, hạnh hiếu là hạnh Phật”. Cho nên, chuyện ngàn năm đâu dễ hạnh ngộ; vậy mà chúng ta được gặp gỡ, đối diện thời khắc thiêng liêng của tổ tiên, của đất nước và được bày tỏ tấm lòng của thế hệ hậu học, con cháu dâng lên cúng dường tưởng niệm tổ tiên tiền nhân, đặc biệt chư thiền sư tiền hiền hàng ngàn năm của thời Lý – Trần, thử hỏi còn niềm hạnh phúc nào lớn hơn? Bởi thực tế trong cuộc sống dòng thời gian đến rồi đi qua mau, chúng ta đâu thể nào nắm bắt được dòng thời gian. Được thực hiện đóng góp đúng thời điểm, đúng dịp cả nước tưởng niệm “Ngàn năm Thăng Long”, thiết nghĩ không còn niềm vui nào lớn hơn.

7. Song song với những Phật sự của Giáo hội và hệ phái, Hoà thượng còn dành thời gian để cùng với chư Tôn đức trong Giáo hội hành hương về đất Phật để chiêm bái, cùng với chư Tôn đức Giáo hội thăm viếng Phật giáo thế giới, như thăm Giáo hội Tăng già Mynanmar từ ngày 6-8/4/2010, thăm Thánh tích Bồ-đề Đạo Tràng tại Ấn Độ, v.v... Hoà thượng có thể cho chúng con biết quan điểm của Giáo hội đối với Tăng già Miến Điện nói riêng hoặc các tổ chức giáo hội thế giới?

HT. Giác Toàn: Mỗi lần được đi chiêm bái các thắng tích Phật giáo trên thế giới, đặc biệt là Ấn Độ - cái nôi của Phật giáo thế giới, trong lòng tôi dâng lên niềm cảm xúc vô biên. Mỗi lần được đến chiêm bái Bồ Đề Đạo Tràng, được đi nhiễu xung quanh ngôi đại tháp, được đảnh lễ rồi ngồi lắng lòng dưới cội Bồ-đề… như được đón nhận nguồn năng lượng vô biên từ đức Phật ban cho. Lần này, còn được viếng xứ chùa Tháp Vàng – Myanmar. Được hít không khí trong lành, yên tịnh của thành phố Yangon không khói bụi, không tiếng ồn của động cơ xe gắn máy. Ôi! Thật là kỳ diệu, một đất nước Phật giáo tuy nghèo về phương diện vật chất, nhưng rất hiền hòa và vô cùng bình an. Một Đại học Phật giáo quốc tế dành cho Tăng Ni các nước đến học Phật rất ngăn nắp, nề nếp và đặt nặng các môn học liên hệ đến pháp hành. Dù là Tăng Ni Nguyên thuỷ, Đại thừa, Mật tông hay Khất Sĩ đã đến học đều được quý trọng. Các Tăng Ni sinh không những thích học mà còn thích hành thiền vào những dịp nghỉ giữa kỳ hoặc cuối năm. Đó là yếu tố cần và đủ để đào tạo nên một vị Tăng Ni có đủ tài lẫn đức (pháp học và pháp hành) để sau này tự hoàn thiện bản thân và có khả năng đóng góp, hoằng pháp, làm lợi ích quần sanh. Đây là đặc điểm đặc sắc của Phật giáo Myanmar.

8. Được biết, trước thềm xuân Tân Mão, Hoà thượng đã cho ra đời tập thi kệ “Lời vàng vi diệu” là một ấn bản chuyển ngữ bản Kinh Pháp Cú từ thể văn xuôi sang văn vần lục bát dựa trên bản dịch của cố Hoà thượng Thích Thiện Siêu. Đó cũng là một đóng góp mới của Hoà thượng vào làng văn học chuyển thơ, làm giàu thêm kho tàng văn học Việt Nam về hình ảnh, ngôn ngữ và chất liệu thi ca trong kinh Phật. Chúng con nhận thấy Hoà thượng bận quá nhiều Phật sự, hầu như ngày nào cũng có công tác Phật sự, hoặc ở toà soạn, hoặc ở các tỉnh thành và công tác của hệ phái hoặc tịnh xá nữa. Hoà thượng làm thế nào có thể hoàn thành bản dịch thơ trong thời gian chưa đầy một tháng như vậy?

HT. Giác Toàn: Từ lâu, tôi đã có ý niệm khi nào đủ duyên sẽ chuyển thơ bản Kinh Pháp Cú. Cho nên, khi thực hiện xong tác phẩm “Hương Thiền Ngàn Năm”, tôi cảm thấy rất vui và nghĩ rằng đây là thời duyên nên tiếp tục thực hiện lòng mình để dâng lên cúng dường Tam bảo và làm quà tặng cho Phật tử nhân xuân Tân Mão - 2011. Nghĩ là làm. Tôi nghĩ có đức Phật, chư Bồ tát, thiền sư và chư thiên long thần hộ pháp hộ độ cho tôi; mỗi khuya từ 2 giờ đến 5, 6 giờ sáng, tôi cố gắng thực hiện một phẩm kinh. Tập kinh có 26 phẩm, những phẩm dài thì 2 đêm. Như vậy, trong một tháng tôi hoàn tất bản thảo. Tôi vô cùng thâm tạ ân đức của chư Phật, chư Bồ-tát, các thiền sư và long thần hộ pháp đã hộ trì, nhờ đó tôi mới viên thành tâm nguyện.

9. Được biết, ngoài công trình chuyển thơ các bài thi kệ các thiền sư sang lục bát như tác phẩm “Hương thiền ngàn năm” hoặc “Lời vàng vi diệu”, Hoà thượng còn sáng tác rất nhiều bài thơ với nhiều thể loại khác nhau để tán thán công hạnh của chư Tôn đức tiền bối nhân những sinh nhật, huý nhật, những bài thơ tán thán, đúc kết nhân các lễ hội hoặc nhân những pháp hội tặng chư Tôn đức Tăng Ni hoặc Phật tử nhân khoá tu, hoặc là những bài cảm tác nhân dự hội nghị, v.v… Đơn cử một số như:

- Phật giáo với 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội (27/7/2010).

- Ly xả bốn tướng – tinh tấn tu hành (Tặng Tăng Ni và Phật tử khoá tu một ngày an lạc tại chùa Phổ Quang, 10/10/2010).

- Đức từ bi nở sen xanh (Kính dâng Hoà thượng Minh Châu nhân ngày sinh nhật lần thứ 93, 21/10/2010).

- Kính dâng Đại lão HT. Đệ nhất Pháp chủ GHPGVN (Nhân lễ huý nhật 17 năm ngày Viên tịch, 11/11/1993 -11/11/2010).

- Bửu Thắng hương thiền (Thành kính tưởng niệm Giác linh Hoà thượng Thích Giác Ngộ - Viện chủ chùa Bửu Thắng, tỉnh Gia Lai, 14/10 Canh Dần).

- Mừng lễ khánh thành Trúc Lâm Thanh Lương (Tặng cư sĩ Từ Vân - Phạm Nhật Vũ nhân ngày lễ Khánh thành chùa Trúc Lâm Thanh Lương, 16-17/11 Canh Dần).

- Tươi rạng giữa đời thường và Đường về Cực Lạc (Kỷ niệm lễ vía Đức Phật A Di Đà và Tưởng niệm Giác linh Hoà thượng kiến tạo chùa Hoằng Pháp, 17/11 Canh Dần).

- Tặng chư Tôn đức và đại biểu (tham dự hội nghị chuyên đề Phật giáo Nam tông Khơmer tại Kiên Giang, 16/12/2010).

Có thể nói, trong năm 2010, Hoà thượng là vị Giáo phẩm có nhiều sáng tác. Chúng con không khỏi ngạc nhiên khi biết Hoà thượng có bệnh duyên, và theo đề nghị của bác sĩ là phải nghỉ dưỡng, không làm việc với khối lượng công việc lớn. Làm sao Hoà thượng giải quyết hết tất cả việc, mà lại còn có thời gian để sáng tác thi ca, làm thơ đề tặng, kính viếng, dịch thuật, v.v…? Hoà thượng có dự kiến cho ra đời thi phẩm nào nữa không?

HT. Giác Toàn: Hàng ngày, tôi luôn dặn lòng hãy cố gắng sống trọn vẹn với niềm tin, hiếu kính Tam bảo. Một lòng hiếu đạo, lập công bồi đức để tấn tu đạo nghiệp. Trong kinh Hoa Nghiêm, đức Phật đã dạy: “Niềm tin là mẹ của tất cả các công đức”. Do vậy, đời sống tu tập không nên hướng ngoại, thân khẩu ý cần thu thúc, cần sử dụng nó đúng mức để lập công bồi đức, phụng sự Tam bảo. Lúc nhỏ, nội lực còn kém, mỗi khi có việc lo nhiều thì dễ bị bệnh; nay trong quá trình tu học, có chút kinh nghiệm, việc nào ra việc đó, không còn cố chấp, thủ đắc trong lòng; và cũng tin rằng, mỗi việc đều có nhơn duyên riêng, kể cả thành tựu hay không thành tựu, không nên dính mắc, chấp chặc, không ỷ mình, tự thân phải biết tôn trọng, quý kính các bậc Tôn túc và thời duyên. Có tấm lòng là có tất cả. Mọi sự duyên được hay không đều do ở tấm lòng sâu hay cạn, nhiều hay ít. Thời gian có thể tạo nên sự kỳ diệu là những thời khắc rất riêng tư, rất yên tịnh của tâm hồn; thường là từ 2 giờ đến 5, 6 giờ sáng mỗi ngày. Những bài thơ cúng dường hay dâng tặng chư Tôn đức đều xuất phát từ những giờ phút lặng lẽ, yên tịnh ấy. Hiện 2 tập kinh mà tôi có tâm nguyện sẽ cố gắng chuyển ra thi kệ là: Kinh Pháp Bảo Đàn và Kinh Kim Cang. Bên cạnh còn một bộ Kinh Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật, tôi có nhơn duyên thuyết giảng suốt hơn 12 năm (từ 1992 – 2005) tại giảng đường chùa Xá Lợi, Q. 3, TP. HCM. Nhóm Phật tử Tú Anh đã đánh máy ra 2 tập khổ A4 với 1.600 trang. Tôi đang nhờ huynh đệ pháp hữu biên tập lại trước khi in thành bộ sách giảng luận.

10. Hiện nay, Hoà thượng đang giữ nhiều vai trò quan trọng trong Giáo hội, như Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương GHPGVN, Chứng minh Ban Hoằng pháp TƯGHPGVN, Trưởng ban Kinh tế Tài chánh TƯGHPGVN, Phó Ban Thường trực Ban giáo Giáo dục Tăng Ni TƯGHPGVN, Phó Viện trưởng Học viện Phật giáo VN, Phó Tổng biên tập Báo Giác Ngộ, Phó trưởng ban Thường trực Giáo phẩm Hệ phái và Trụ trì Tịnh xá Trung Tâm, Chủ đầu tư công trình xây dựng Pháp Viện Minh Đăng Quang, Q. 2, TP. Hồ Chí Minh. Vậy, Hoà thượng có cảm thấy khó khăn khi đảm trách nhiều công việc như thế và làm thế nào Hoà thượng có thể chu toàn các công tác Phật sự như lâu nay Hoà thượng đã làm?

Tôi nghĩ mọi sự, mọi việc, các pháp đều có nhân duyên sinh và diệt. Mình không thể tự quyết và muốn mọi việc phải theo đúng hướng, đúng ý của mình một cách trọn vẹn, mà tất cả đều phải tuân thủ theo nhân duyên khách quan. Đức Phật đã từng dạy: “Cái này sinh, cái kia sinh; cái này diệt, cái kia diệt”. Tôi nhủ lòng tuỳ theo thời duyên mà làm. Việc nào đến trước thì làm trước, việc nào đến sau thì làm sau. Tôi không ép uổng, không chấp thủ. Có những lúc gặp nhiều việc trùng lấp, tôi phải nhờ các huynh đệ, pháp hữu cộng sự thân cận chia sẻ, phụ giúp những công việc phù hợp theo khả năng chuyên môn. Nhờ vậy, tôi không cảm thấy khó khăn trước các sự việc. Dù đó là điều hành trong xây dựng, tổ chức hay làm báo, làm thơ, v.v…Nhân đây, tôi xin bày tỏ lời tri ân chân thành, sâu sắc nhất từ tận đáy lòng đến chư Tôn đức, pháp hữu đã hỗ trợ cho tất cả Phật sự liên hệ được thành tựu.

Chúng con thành kính tri ân những chia sẻ rất chân tình, rất thiêng liêng và cũng rất ý nhị của Hoà thượng dành cho quê hương, đất nước, tổ tiên. Thái độ trong tư duy, nhận thức và cách làm việc của Hoà thượng chắc chắn sẽ giúp cho độc giả rất nhiều bài học có giá trị là làm thế nào“làm tất cả mà không thấy làm gì cả”. Kính chúc Hoà thượng tứ đại điều hoà, đạo nghiệp tăng trưởng, tuệ đăng thường chiếu, Phật sự viên thành.

Chia sẻ với thân hữu:

In bài viết: