Ở phía đông có một quốc gia rất lớn, cuộc sống của dân chúng phồn vinh sung túc. Nhưng điều bất hạnh là nhà vua của nước này lâm trọng bệnh, đã mời tất cả danh y trong nước chữa trị suốt mười hai năm ròng nhưng vẫn không lành bệnh.

Bệnh của nhà vua cáng ngày càng nặng, các quan đại thần đi khắp nơi tìm thầy thuốc chữa bệnh cho nhà vua. Họ được biết, tại một nước chư hầu nhỏ, có một vị thầy thuốc y thuật rất cao minh, liền đến đó mời người này vào hoàng cung trị bệnh cho nhà vua.

Vị thầy thuốc này đến tẩm cung bắt mạch. Ông ta thưa:

- Bệnh của đại vương không khó trị. Vì cuộc sống của Ngài quá lợi dưỡng, tôn quý, mới bị chứng bệnh nhà giàu này. Ngài không được ăn các đồ dầu mỡ, béo ngậy, phải ăn cơm rau thanh đạm, rồi kẻ hạ thần này sẽ khai toa cho Ngài, bệnh của Ngài sẽ khoẻ.

Nhà vua bệnh đã lâu, đau khổ quá nhiều, mặc dù không tin tưởng lời thầy thuốc, nhưng cũng làm theo. Sau một thời gian, bệnh tình quả nhiên thuyên giảm rất nhiều.

Nhà vua rất hoan hỷ hỏi thầy thuốc:

- Bệnh của ta, trị lành một cách dễ dàng như thế, tại sao trong nước ta biết bao nhiêu là danh y đều không có cách nào trị khỏi?

Thầy thuốc trả lời:

- Những vị thầy thuốc đó, chẳng phải là không trị lành cho đại vương, chỉ có điều là họ không dám nói thật tình như kẻ hạ thần này. Họ biết rõ đại vương thường ăn những thứ sơn hào hải vị, của ngon vật lạ, nên đã dư thừa thức ăn, nhưng không dám để cho đại vương ăn cơm rau đạm bạc, còn lại cho đại vương uống rất nhiều thuốc bổ, bệnh của đại vương đương nhiên không lành, mà càng ngày càng nghiêm trọng.

Nhà vua nghe rồi gật đầu nói:

- Ngươi nói rất có lý. Nhà ngươi quả thật là một thầy thuốc rất cao minh, không những biết trị bệnh, mà còn hiểu đạo lý, khiến cho ta được lợi ích rất lớn!

Thầy thuốc tiếp tục ở trong hoàng cung trị bệnh cho nhà vua. Sức khoẻ nhà vua hồi phục rất nhanh, không bao lâu đã có thể lâm triều xử lý việc nước.

Vị thầy thuốc nhiều lần muốn thưa với nhà vua hoàn cảnh khó khăn nghèo khốn của gia đình mình, nhưng thật khó mở miệng. Ông ta hy vọng quốc vương ban thưởng vì dù sao đi nữa mình cũng là người trị lành căn bệnh đã hành hạ nhà vua bao lâu nay.

Sức khoẻ đã bình phục, thầy thuốc bèn cáo từ, chuẩn bị trở về nước của mình. Quốc vương cười nói:

- Cảm ơn ngươi đã trị lành bệnh cho ta, ngươi đã muốn trở về, ta cũng không ép ở lại, xe ngựa ta cho ngươi đang ở ngoài hoàng cung, có thể đưa ngươi trở về nhà.

Vị thầy thuốc mừng rỡ, cảm tạ nhà vua và rời khỏi hoàng cung. Nhìn thấy chiếc xe, ông ngẩn người ra : “Là xe ngựa gì vậy! Một con ngựa già, gầy ốm trơ xương, một cổ xe ngựa vừa cũ, vừa hư”. Thầy thuốc hơi có chút giận dữ, nghĩ thầm: “Đường đường là đại vương của một nước lớn, không ngờ lại ban thưởng như vậy”. Ông than thở rồi leo lên xe trở về đất nước của mình.

Vừa đến biên giới, thấy có người đang chăn một bầy voi lớn, khi ông đến đây, thì không nhìn thấy đàn voi này, bèn ngừng xe hỏi :

- Đàn voi này của ai vậy?

Người này ngạc nhiên nhìn ông ta, trả lời:

- Chẳng lẽ ông không biết sao? Đàn voi này là của vị thầy thuốc đã trị lành bệnh cho nhà vua nước láng giềng! Toàn quốc đều biết mà.

Vị thầy thuốc không còn tin vào tai mình nữa, lại hỏi:

- Gia đình của vị thầy thuốc đó rất nghèo, làm sao mà nuôi được nhiều voi như vậy, những con voi này ở đâu mà có?

Người này nói:

- Vị thầy thuốc đó chữa lành bệnh cho nhà vua, nên nhà vua ban thưởng cho.

Vị thầy thuốc trách mình: Xem kìa, nhà vua đâu có giống như mình nghĩ, chỉ là Ngài ban thưởng cho mình mà mình không biết đó thôi. Có nhiều voi như vậy ta sẽ bán nó đi, sẽ được giàu có.

Vừa đi vừa nghĩ, được một quãng, vị thầy thuốc lại thấy trên cánh đồng cỏ bên đường có một đàn ngựa. Vị thầy thuốc bèn hỏi người chăn ngựa:

- Đàn ngựa nhiều như thế của ai vậy?

- Đây là nhà vua nước láng giềng ban thưởng cho người thầy thuốc cao minh.

Vị thầy thuốc nghĩ: “Thì ra nhà vua không những cho ta một đàn voi, mà còn cho ta cả một đàn ngựa”

Ông tiếp tục lên đường, đi không bao xa lại nhìn thấy một người đang chăn dê, sau khi hỏi thăm, cũng biết là bầy dê này do nhà vua ban thưởng để cám ơn mình.

Người thầy thuốc vui mừng không kể xiết. Ông muốn bay ngay lập tức về nhà kể cho người vợ bao nhiêu năm chung sống trong cảnh nghèo nàn, vất vả với mình. Khi xe về đến nhà, ông tìm mãi cũng không ra căn nhà nhỏ nghèo nàn của mình đâu. Trước mặt ông ta là lâu đài điện ngọc huy hoàng rực rỡ như bồng lai tiên cảnh. Vị thầy thuốc hỏi người gác cửa :

- Nhà của vị thầy thuốc xưa ở đây đã dọn đi đâu rồi.

- Đây chính là nhà ông ấy, ông có việc gì không?

- Tôi chính là vị thầy thuốc ấy đây.

Người gác cổng lập tức mở cửa, cung kính mời vào. Vừa bước vào nhà, nhà cửa trang hoàng lộng lẫy, ông nhìn không chớp mắt. Đang ngắm nhìn căn phòng nguy nga, tráng lệ thì có một vị phu nhân cao quý mỹ lệ bước ra, ông vội vàng cúi đầu, tay chân lúng túng nghĩ thầm không biết vị phu nhân đẹp như tiên này tại sao lại ở trong nhà của mình.

Ai hay phu nhân đi thẳng đến bên cạnh thầy thuốc thân mật gọi tên, ân cần săn sóc:

- Ông sao bây giờ mới trở về? Đường sá xa xôi, cực khổ, mau vào phòng nghỉ ngơi.

Nghe tiếng quen thuộc, ngẩng đầu lên nhìn, kinh ngạc vui mừng nói:

-A ! Thì ra là vợ thân yêu của ta, tôi thực không nhận ra bà nữa.

Vợ người thầy thuốc nói:

- Tất cả nhà cao cửa rộng, y phục xinh đẹp đều do quốc vương ban thưởng.

Người thầy thuốc nói:

- Lại còn rất nhiều voi, ngựa, dê quốc … Vương ban thưởng cho chúng ta quá nhiều mà tôi bất quá chỉ trị lành bệnh cho người thật là quá ít.

(Phật thuyết tạp ví dụ kinh)

Lời Phật dạy đạo lý làm người:

Trách nhiệm của thầy thuốc là cứu giúp người bệnh hoạn thương tật, nhưng mà dám nói lời thẳng như vị thầy thuốc trong truyện ít như sao buổi sớm. Vị thầy thuốc nghèo thẳng thắn nói ra nguyên nhân bệnh tình của nhà vua, và kê toa hốt thuốc trị lành cơn bệnh. Nhà vua là người hào phóng, rộng rãi, không có keo kiệt như người thầy thuốc lầm tưởng. Ngài dùng lễ đối đãi ân nhân, lén cho người giúp đỡ, nhưng lại không cho người thầy thuốc biết. Còn vị thầy thuốc thì tâm ý hoà nhã tiếp nhận hiện thực, không ỷ công mà kiêu căng ngã mạn, yêu cầu quá nhiều. Kết quả cuối cùng đã chứng minh. Vị thầy thuốc không yêu cầu gì khiến cho ông ta được càng nhiều. Khi mà mọi chuyện được hiểu rõ, vị thầy thuốc vô cùng cảm kích tấm lòng khảng khái, rộng rãi của nhà vua, ông đã được tất cả những gì mình cần. Còn nhà vua vì sự thẳng thắn và y thuật cao minh của người thầy thuốc mà được khoẻ mạnh, còn được người thầy thuốc nói lên những câu vô cùng có lý khiến cho mình được ích lợi, thật là mọi người đều có chỗ sở đắc.

Khi chúng ta giúp đỡ người không nên có tâm niệm mong cầu người đền đáp. Sự giúp đỡ xuất phất từ nội tâm tốt hơn gấp vạn lần sự giúp đỡ vì mong muốn lợi dưỡng.

Chia sẻ với thân hữu:

In bài viết: